Ελληνικό Ραδιόφωνο Ώρα Μηδέν

Το ραδιόφωνο έκανε την εμφάνισή του με την μορφή που γνωρίζουμε σήμερα το 1906 στη Νέα Υόρκη. Δεν άργησε όμως να ταξιδέψει και στην Ελλάδα το 1923. Το έτος αυτό έγιναν οι πρώτες προσπάθειες εγκατάστασης ραδιοφωνικού πομπού. Έτσι το 1928 στην Θεσσαλονίκη εκπέμπει ο πρώτος ιδιωτικός ραδιοφωνικός σταθμός.

Ο άνθρωπος που το κατάφερε ήταν ο Χρήστος Τσιγγιρίδης. Κατάφερε να λειτουργήσει τον σταθμό αυτό για 20 ολόκληρα χρόνια. Σε εθνικό επίπεδο συστάθηκε και ιδρύθηκε στην Αθήνα από τον βασιλιά Γεώργιο Β΄ το 1983, ενώ το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας ιδρύθηκε το 1945 και ανέλαβε την λειτουργία του σταθμού. Μετά το πέρας του πολέμου, ιδρύονται όλο και περισσότεροι ραδιοφωνικοί σταθμοί στη χώρα. Όλοι βρίσκονται κάτω από την δικαιοδοσία του Ε.Ι.Ρ., εκτός των στρατιωτικών σταθμών που είναι κάτω από το ΥΕΝΕΔ.

Την δεκαετία του 1970 υπήρξαν εκατοντάδες πειρατικοί σταθμοί στη ζώνη των FM με διάφορα είδη προγραμμάτων. Με αυτό τον τρόπο θέλησαν να δείξουν την δυσαρέσκειά τους για το μονοπώλιο της κρατικής ραδιοφωνίας. Ο γνωστότερος σε όλους πειρατικός ραδιοσταθμός ήταν αυτός των φοιτητών του ΕΜΠ, ο οποίος λειτούργησε καταλυτικά στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 (rahaa heti).

Τα τελευταία είκοσι χρόνια υπήρξε μια προσπάθεια για εκσυγχρονισμό του ραδιοφώνου, βάσει των Ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Έτσι με τον νόμο 1730/1987 ιδρύεται νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και για το ραδιόφωνο και για την τηλεόραση. Έχει την μορφή ανώνυμης εταιρίας και έδρα την Αθήνα.

Όσον αφορά στους όρους και τις προϋποθέσεις για την ίδρυση σταθμών τοπικής ισχύος, αυτοί καθορίστηκαν με υπουργική απόφαση. Και με το προεδρικό διάταγμα γίνεται η απελευθέρωση της ιδιωτικής ραδιοφωνίας. Και θέτονται όροι ίδρυσης τοπικών ραδιοφωνικών σταθμών από φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Για την κατανομή των ραδιοφωνικών συχνοτήτων σήμερα υπεύθυνο είναι το ΕΣΡ (Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο).

Μερικοί από τους πρώτους εκφωνητές που μάγεψαν το ελληνικό κοινό με τη φωνή τους ήταν η Αφροδίτη Λαουτάρη, η Αγγελική Κότσαλη, ο Μιχάλης Κοφινιώτης, ο αξέχαστος Μιχάλης Γιαννακόπουλος με τις αθλητικές του εκπομπές και πολλοί άλλοι.

Στις αρχές το ραδιόφωνο, εκτός από τις εκπομπές του είχε μια κοινή πορεία με το θέατρο. Υπήρξαν πολλές θεατρικές παραστάσεις που δεν είδαν ποτέ το φως της αυλαίας, μιας και παίζονταν ραδιοφωνικά. Με το θεατρικό είδος αυτό οι παραστάσεις φτάνουν σε περισσότερο κόσμο. Ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές και ανθρώπους. Οι ηθοποιοί που πέρασαν από αυτούς τους ρόλους είναι πολλοί. Κάποιοι από αυτούς ανήκαν στο Εθνικό Θέατρο. Ο Δημήτρης Χόρν, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, η Μελίνα Μερκούρη, η Κατίνα Παξινού είναι μερικοί από αυτούς.

Το ραδιόφωνο καταφέρνει να εκμηδενίσει τις αποστάσεις και να αφήσει τα σημάδια του στην ιστορία. Επιπλέον δίνει τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης πολιτισμού, ενημέρωσης και ψυχαγωγίας. Αποτελεί ένα απαραίτητο αντικείμενο για κάθε σπίτι μιας και παίζει καθοριστικό ρόλο σε περιόδους όπως η κατοχή και η αντίσταση.

Στην κατοχική περίοδο από τους Γερμανούς η Αντιγόνη Μεταξά αναλαμβάνει την «Ώρα του Παιδιού». Με το ψευδώνυμο «Θεία Λένα» κατάφερε να συντροφεύσει αθώες παιδικές ψυχές που είχαν ανάγκη να ξεφύγουν από το σκοτάδι. Χαρακτηριστικό της για τα επόμενα τριάντα χρόνια ήταν η μουσική της εκπομπής. Το ραδιόφωνο στην Ελλάδα έπαιξε, παίζει και θα παίζει καθοριστικό ρόλο.

Η Λειτουργία του Ραδιοφώνου

Στην προσπάθειά μας να αντιληφθούμε πώς λειτουργεί αυτή η συσκευή, υπάρχει μια δυσκολία. Δεν είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τη διαδρομή που ακολουθεί μια ραδιοφωνική εκπομπή, έτσι ώστε να φτάσει στα αυτιά μας. Υπάρχει το λεγόμενο σύστημα ραδιομετάδοσης, το οποίο φτάνει στα ραδιόφωνά μας.

Για να λειτουργήσει όμως αυτό το σύστημα χρειάζεται κάποια επιμέρους εξαρτήματα. Χρειάζεται τον πομπό, τον αναμεταδότη, τον δέκτη, το μικρόφωνο, το μεγάφωνο ή τα ακουστικά. Ο αναμεταδότης έχει την δυνατότητα να λάβει και να μεταδώσει το σήμα. Λαμβάνει από τον πομπό ή από κάποιον άλλον αναμεταδότη το σήμα και το ενισχύει πριν το στείλει στον επόμενο ή στον δέκτη.

Από την άλλη, ο δέκτης είναι η συσκευή που λαμβάνει το σήμα του πομπού και μέσω του αναμεταδότη το μετατρέπει σε ηχητικό σήμα. Ένα σήμα το οποίο ακούμε στα ραδιόφωνά μας.

Το γνωστό σε όλους μας μικρόφωνο είναι η συσκευή, η οποία μετατρέπει κάθε κύμα σε ταλάντωση. Έχει μεγάλη σημασία ως εξάρτημα, μιας και θα διαμορφώσει κάθε ηλεκτρικό σήμα που θα δεχτεί. Οι ταλαντώσεις αυτές μεταφέρονται διαμέσου της κεραίας ή κάποιου σύρματος. Και αυτά με τη σειρά τους μετατρέπουν στην αρχική μορφή τον ήχο.

Στην περίπτωση του μικροφώνου υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες. Το μικρόφωνο που δημιουργείται με την συμβολή του άνθρακα, ενώ υπάρχουν επίσης το μικρόφωνο ταινίας, το δυναμικό μικρόφωνο και το πυκνωτικό μικρόφωνο. Το πρώτο μικρόφωνο είναι μεταλλικό και στο εσωτερικό του βρίσκεται ένα δοχείο με την ικανότητα της μόνωσης.

Ακολουθεί ο δεύτερος τύπος μικροφώνου, που αποτελείται από μια ταινία με πτυχώσεις. Το υλικό της συνήθως είναι αλουμίνιο και επιτρέπει την ταλάντωση, δημιουργώντας έναν ισχυρό μαγνήτη. Με το μικρόφωνο αυτό έχουν τη δυνατότητα να μιλούν δύο άτομα την ίδια στιγμή.

Ο τρίτος τύπος μικροφώνου δημιουργείται με έναν μόνιμο ισχυρό μαγνήτη. Υπάρχει επίσης και ένα πηνίο, το οποίο εξασφαλίζει την απρόσκοπτη κίνησή του. Έχει ως βάση για την λειτουργία  του το επαγωγικό φαινόμενο. Τα ηχητικά κύματα προκαλούν την ταλάντωση του πηνίου. Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση της επαγωγικής τάσης στα άκρα του πηνίου.

Το τελευταίο είδος μικροφώνου, το πυκνωτικό, στηρίζει την λειτουργία του στις μεταβολές της χωρητικότητας ενός πυκνωτή. Είναι ο πιο σύγχρονος και αποδοτικότερος τύπος μικροφώνου από θέμα ποιότητας.

Ακολούθως, το μεγάφωνο είναι μια ηλεκτρομηχανική διάταξη. Μετατρέπει τις ηλεκτρικές ταλαντώσεις σε ήχο. Υπάρχει στα μεγάφωνα συνήθως χάρτινος ή πλαστικός κώνος που συνδέεται με ένα κινητό πηνίο. Έτσι όσα ρεύματα περάσουν από αυτό δημιουργούν μαγνητικά πεδία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η δύναμη που εμφανίζεται να έλκει και να απωθεί τον κώνο διαδοχικά. Ο κώνος απωθεί και ταυτόχρονα έλκει τον αέρα δημιουργεί τα ηχητικά κύματα.

Εάν δεν γίνεται χρήση του μεγαφώνου, τότε ο ακροατής χρησιμοποιεί τα ακουστικά. Είναι μια συσκευή που μετατρέπει τις ηλεκτρικές ταλαντώσεις σε ήχο. Ο λόγος που προτιμούνται είναι καθαρά η μεγαλύτερη ιδιωτικότητα. Αν δηλαδή κάποιος βρίσκεται σε κοινόχρηστο χώρο και θέλει να ακούσει κάτι μόνος, τότε χρησιμοποιεί τα ακουστικά. Και φυσικά για να μην ενοχλούνται όλοι οι υπόλοιποι που δεν θέλουν να ακούσουν. Έχουν την ίδια βάση με το μεγάφωνο, μιας και προηγήθηκε η χρήση τους από αυτό.

Η Ιστορία του Ραδιοφώνου

Αρχικά ας ορίσουμε την έννοια ραδιόφωνο. Πρόκειται για μια συσκευή, μέσα από την οποία έχουμε τη δυνατότητα να ακούμε ήχους. Λειτουργεί ως δέκτης κυμάτων. Πιο συγκεκριμένα, λαμβάνει ραδιοφωνικά κύματα από ραδιοφωνικούς σταθμούς και ακολουθεί η μετατροπή τους σε ηχητικά σήματα.

Τα κύματα αυτά ακολουθούν την πορεία από έναν συγκεκριμένο πομπό στον τελικό δέκτη τους. Ως δέκτη εννοούμε τη συσκευή του ραδιοφώνου. Η συσκευή αυτή έχει την δυνατότητα να αποκωδικοποιεί τα κύματα και να τα μετατρέπει σε ηλεκτρισμό, ο οποίος καταλήγει σε ήχο.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ραδιοφώνου. Το αναλογικό ραδιόφωνο είναι το κλασικό ραδιοφωνάκι με διαχωρισμό συχνοτήτων από FM και ΑΜ. Υπάρχουν συγκεκριμένες επιτρεπόμενες συχνότητες για τα ραδιόφωνα που ασχολούνται με το εμπορικό κομμάτι. Επίσης έχουν δημιουργηθεί αυτές που χρησιμοποιούνται από την αστυνομία και την πυροσβεστική.

Ακολουθεί το ψηφιακό ραδιόφωνο. Είναι μια νεότερη μορφή τεχνολογικού επιτεύγματος. Βρίσκεται ακόμη σε στάδιο δοκιμής. Η ανάπτυξή του είναι αργή, μιας και έχει μεγάλο κόστος σε σχέση με τους δέκτες. Λειτουργεί σε υψηλές συχνότητες και έχει πολλές διαδραστικές υπηρεσίες. Θεωρείται αρκετά διαδεδομένο σε περιοχές όπως η Ιρλανδία και η Αγγλία.

Στη συνέχεια είναι το δορυφορικό ραδιόφωνο. Ακολουθεί την ψηφιακή τηλεόραση ως προς τη λειτουργία, αλλά σε κανάλια που εκπέμπουν μόνο ήχο. Τέλος, το διαδικτυακό ραδιόφωνο εκπέμπει άμεσα και χωρίς καμία χρονική διαφορά.

Ο Γουλιέλμος Μαρκόνι το 1895 υπήρξε πρωτοπόρος, ως προς τη μετάδοση του ήχου και συγκεκριμένα των σημάτων Μορς. Έπειτα ακολούθησαν οι επιτυχίες του Ρέτζιναλντ Φέσεντεν. Μαζί με τον Λη ντε Φόρεστ, έφερε την ανάπτυξη του ραδιοφώνου. Το ραδιόφωνο αποτελεί την μετάδοση ομιλίας, ομιλίας και μουσικής μεγάλων αποστάσεων, χωρίς να μεσολαβεί κάποιος αγωγός. Η μετάδοση γίνεται μόνο μέσω των ραδιοκυμάτων και φυσικά με τον ειδικό δέκτη.

Η ανάπτυξή του ολοκληρώνεται περίπου το 1910 στην Αμερική. Λίγα χρόνια νωρίτερα, ο Μάξγουελ θέλησε να χρησιμοποιήσει τον ηλεκτρομαγνητισμό ως αρχή στο ραδιόφωνο. Μέσα από τον ηλεκτρομαγνητισμό, ένα κύμα ταξιδεύει στο χώρο δίχως την παρουσία ή την επιρροή οποιασδήποτε φυσικής ενίσχυσης.  Έτσι ο Χερτς έρχεται να επαληθεύσει την θεωρία αυτή και ανακαλύπτει τα ραδιοκύματα.

Έπειτα, ο Μαρκόνι στην προσπάθειά του να επαληθεύσει τη θεωρία ολοκληρώνει την αποστολή σήματος για περίπου τρία χιλιόμετρα. Χρησιμοποιώντας την συγκεκριμένη συσκευή, ιδρύει εταιρία στην Αγγλία. Οι υπηρεσίες του χρησιμοποιούνται από την ναυσιπλοΐα και μεταδίδονται σήματα ΜΟΡΣ.

Μόλις το 1906 στην πόλη της Νέας Υόρκης ο Φέσεντεν καινοτομεί και μεταδίδει ομιλία και μελωδία. Για τα επόμενα 60 χρόνια, η μορφή του ραδιοφώνου είναι μια ηλεκτρονική λυχνία. Αυτή έχει εφευρεθεί από τον ντε Φορέ. Χρησιμοποιείται ερασιτεχνικά ως μέσο μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και τις κοσμοϊστορικές αλλαγές που αυτός επιφέρει.

Ο Φρανκ Κόνραντ, ένας ερασιτέχνης αθλητής και θαυμαστής του ραδιοφώνου, καταφέρνει να δημιουργήσει έναν πραγματικό σταθμό στην εξέλιξη αυτή. Εργαζόταν ως μηχανικός και κάπως έτσι «τυχαία» κατάφερε να βγει στον αέρα. Μετέδιδε αποτελέσματα αγώνων και απέκτησε φανατικό κοινό.

Έτσι τον Νοέμβριο του 1920 λειτουργεί σταθμός ραδιοφώνου για πρώτη φορά, ο οποίος επιβιώνει μέχρι σήμερα. Ο ραδιοφωνικός δέκτης γίνεται πιο εύχρηστος και φθηνός κα κατακλύζει την αγορά το 1926. Για να μπορέσει να γίνει μια σωστή οργάνωση των ραδιοφωνικών σταθμών και της κάθε συχνότητας, υποχρεωτικά συντάσσονται οι σχετικές νομοθεσίες και το 1930 γίνεται η εδραίωση του ραδιοφώνου.

Τα Είδη Μουσικής & ο Ρόλος του Ραδιοφώνου

Στην μουσική βιομηχανία τα είδη μουσικής είναι πολλά. Λογικό είναι επομένως και στο ραδιόφωνο να υπάρχει ποικιλία ραδιοφωνικών σταθμών. Θεωρείται απαραίτητος ο διαχωρισμός των ραδιοφωνικών σταθμών, ανάλογα με το είδος μουσικής που εκπροσωπούν. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος, έτσι ώστε να καλύπτουν κάθε ακροατή.

Με την πάροδο του χρόνου, όλο και περισσότεροι σταθμοί κατακλύζουν τις συχνότητες των FM. Το κοινό στοιχείο τους αποτελεί το είδος της μουσικής που επιλέγουν να προωθήσουν. Για να δημιουργήσει κανείς ραδιοφωνικό σταθμό ακολουθεί άτυπα μια κουλτούρα.

Υπάρχουν σταθμοί που χαρακτηρίζονται από το είδος μουσικής που επιλέγουν να εκπέμπουν στο κοινό τους. Για παράδειγμα, η φιλοσοφία σταθμών με λαϊκά ακούσματα παραμένει ίδια. Το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει και για τα άλλα είδη μουσικής. Οι μουσικοί παραγωγοί που εργάζονται σε αυτούς είναι συνήθως ταγμένοι στο είδος της μουσικής αυτής. Γι’ αυτό και τα σχόλιά τους στις εκπομπές είναι επηρεασμένα από την φιλοσοφία αυτή.

Δεν θεωρείται κατακριτέο το γεγονός της μουσικής ταυτότητας που επιλέγει ένας σταθμός. Ίσως να αποτελεί και σημαντικό γεγονός ο σταθμός να έχει ξεχωριστή ταυτότητα. Με βάση αυτή καταφέρνει να αποτυπωθεί στην μνήμη του ακροατή. Εάν ένας σταθμός καταφέρει να ξεχωρίσει από τους υπόλοιπους του ίδιου είδους τότε ανεβαίνει στην προτίμηση του κοινού. Σκεφτόμενοι ότι δεν υπάρχει εύκολα η δυνατότητα για παρθενογένεση τότε πάντα υπάρχει χώρος για όλους.

Ο λόγος ύπαρξης τόσων πολλών και διαφορετικών ραδιοσταθμών είναι σχετικά απλός και απόλυτα κατανοητός. Πιο συγκεκριμένα, οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε να ανήκουμε κάπου. Ειδικά όταν αυτή η ομάδα στην οποία ανήκουμε έχει τα ίδια ενδιαφέροντα με εμάς. Συνεπώς, οι δεσμοί που αναπτύσσονται ανάμεσα στους ακροατές συγκεκριμένων ραδιοφωνικών σταθμων είναι αρκετά στενοί.

Η αντιπαλότητα μεταξύ φανατικών οπαδών συγκεκριμένων ειδών μουσικής είναι επίσης συχνό φαινόμενο. Αυτός είναι και ο λόγος, για τον οποίο ορισμένα μουσικά ακούσματα πολλές φορές γίνονται η αιτία για σοβαρούς διαπληκτισμούς. Και δυστυχώς εκεί που οι μουσική θα έπρεπε να ενώνει, παρουσιάζεται να διαχωρίζει. Δεν είναι λίγες οι φορές μάλιστα που υπάρχουν θύματα βίας.

Θα έπρεπε να γίνει κατανοητό ότι ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός και έχει το δικαίωμα της επιλογής. Η επιλογή του δεν έχει να κάνει απαραίτητα με την επιλογή της μάζας. Και φυσικά δεν είναι απαραίτητο η επιλογή του να αρέσει σε όλους.

Η μουσική θα έπρεπε να γεμίζει με αγάπη τους ανθρώπους, καθώς και η μοναδικότητα των ειδών μουσικής θα έπρεπε να αποτελεί σημείο ουσιαστικής συζήτησης. Είναι ένα κομμάτι τέχνης, το οποίο απαιτεί τον σεβασμό όλων είτε μας εκφράζει είτε όχι ως είδος. Και το ραδιόφωνο είναι το όχημα που επιβιβάζει όλα αυτά τα είδη και τους δίνει το δικαίωμα στο να ακουστούν.

Σε σχέση με τη δημοτικότητα των σταθμών, αυτή καθορίζεται από το κοινό που προσελκύουν. Συνήθως ξεχωρίζουν οι σταθμοί, οι οποίοι δίνουν χώρο σε νέα ακούσματα και ενημερώνουν για τα νέα στη μουσική βιομηχανία.

Το ραδιόφωνο έχει ως στόχο την ανάδειξη και την ευρεία αποδοχή διαφόρων ειδών μουσικής. Θα πρέπει να υπάρχει η ποικιλία στους ραδιοφωνικούς σταθμούς, έτσι ώστε να μπορούν μέσα από αυτούς να ακούγονται και είδη μουσικής όχι τόσο διαδεδομένα στο ευρύ κοινό.

Οι Επιπτώσεις του Ραδιοφώνου στην Κοινωνία

Ανά τους αιώνες, ο άνθρωπος θέλησε να εξελίξει την επικοινωνία με τους συνανθρώπους του. Είχε ως στόχο να πληροφορείται και να πληροφορεί, να επηρεάζει και να επηρεάζεται από τις σκέψεις των ανθρώπων. Το ραδιόφωνο έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή.

Αποτελεί ένα από τα αμεσότερα είδη ενημέρωσης. Συνυπάρχει μαζί με τα άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας και κατορθώνει να διαμορφώνει σκέψεις και απόψεις. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την διοχέτευση πληροφοριών, ιδεών και απόψεων, ασκώντας κριτική επί παντός επιστητού. Διαθέτει λόγο καθαρό, απλό και άμεσο για κάθε μορφωτικό επίπεδο.

Υπάρχει η δυνατότητα πλέον οι ακροατές να επικοινωνούν άμεσα είτε με μηνύματα είτε μέσω τηλεφώνου. Λειτουργεί ασταμάτητα και βρίσκεται σε κάθε γωνιά της γης. Χρησιμοποιώντας ένα τέτοιο μέσο, αναπτύσσεται η φαντασία και η κρίση μας. Απαραίτητο χαρακτηριστικό των ανθρώπων που το ακούν είναι η επαγρύπνηση. Πολλές είναι μάλιστα και οι εταιρίες που επιλέγουν το ραδιόφωνο ως φθηνότερη λύση για την προβολή των προϊόντων τους. Μέσα από αυτό υπάρχει ανάπτυξη της οικονομίας, αφού για να λειτουργήσει χρειάζονται παραγωγοί, ηχολήπτες κλπ.

Το ραδιόφωνο κατάφερε να συμβάλει θετικά στην ανάπτυξη του πολιτισμού μέσα  από την προώθηση της μουσικής. Η ύπαρξη και μόνο διαφορετικών σταθμών για όλα του γούστα δείχνει την πολυχρωμία που διαθέτει. Μπορεί κανείς να βρει σταθμούς για έντεχνο, λαϊκό, κλασσική μουσική ή και εκκλησιαστική. Επίσης μεγάλη ήταν η συμβολή του και στην ανάπτυξη του θεάτρου.

Επιπλέον, το ραδιόφωνο κατάφερε να επηρεάσει και το χώρο της διαφήμισης. Για να μπορέσει να διαφημιστεί κάποιος στο ραδιόφωνο, θα πρέπει να βρει έναν έξυπνο τρόπο. Κι αυτό γιατί στο ραδιόφωνο αυτό που θα οδηγήσει τον ακροατή στο να αγοράσει κάτι είναι ο τρόπος που θα ακουστεί η διαφήμιση. Δεν έχει εικόνα για να το δελεάσει. Άρα ο ήχος θα πρέπει να εξάψει την φαντασία για το εν λόγω προϊόν.

Πολλές είναι οι έξυπνες διαφημίσεις που έχουν κατακλύσει τα ραδιόφωνα. Η συνταγή είναι απλή και χρειάζονται μόνο κάνα δυο βασικά υλικά. Το σημαντικότερο κομμάτι για την επιτυχία της είναι η ανάλυση του αγοραστικού κοινού, η ώρα ακρόασής της και η γεωγραφική περιοχή στην οποία απευθύνεται. Η χρήση μερικών έξυπνων αστείων φαίνεται να έχει αποτέλεσμα. Καθώς επίσης και η επιλογή στον εκφωνητή της διαφήμισης και της μουσικής υπόκρουσης. Κάπως έτσι δημιουργείται μια καλή διαφήμιση.

Στην περίπτωση που θέλουμε όντως να αναφέρουμε κάτι αρνητικό για το ραδιόφωνο, τότε θα περιοριστούμε στα πρακτικά ζητήματα. Οι κεραίες του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης παράγουν ηλεκτρομαγνητικά πεδία, τα οποία μεταδίδονται στο χώρο. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει έντονη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Αυτό έχει ως συνέπεια όλη αυτή η ακτινοβολία να καταλήγει στον άνθρωπο. Υπάρχουν δηλαδή αλλοιώσεις στα ανθρώπινα κύτταρα από την θερμότητα αυτή.

Υπάρχει πληθώρα ερευνών που αναφέρουν, χωρίς όμως να αποδεικνύουν, αυτές τις επιπτώσεις. Όμως οι έρευνες αυτές εστιάζουν σε ασθένειες που περιλαμβάνουν μορφές καρκίνου και λευχαιμίας. Αναφέρονται σε πονοκεφάλους, κούραση, άγχος και κατάθλιψη. Δυστυχώς η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη και έτσι δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι αποκλειστική ευθύνη έχει το ραδιόφωνο. Εν κατακλείδι, το ραδιόφωνο έχει καταφέρει να αφήσει τόσο θετικά όσο και αρνητικά στοιχεία στην κοινωνία. Η χρήση του όμως εναπόκειται στον κάθε άνθρωπό ξεχωριστά.